Yıldırım Nedir?

Yıldırım, bulut ile yer arasında meydana gelen yüksek gerilimli bir elektrik boşalmasıdır. Yıldırımın meydana gelebilmesi için bulut ve yerin farklı elektrik yüklerine sahip olması ve belirli bir potansiyel farka erişmesi gerekmektedir. Genellikle bulutun yere yakın olan bölümleri negatif, yer ise pozitif yüklü elektriğe sahiptir. Bazı koşullarda bunun tersi de olabilir. Bulutla yer arasındaki potansiyel farkı artarak belirli bir değere eriştiğinde, hava iletken olmamasına rağmen hava içerisinde iletken bir kanal oluşur ve elektriksel boşalma başlar, yani yıldırım meydana gelir. Yıldırım olayı, her ne kadar yıldırım düşmesi olarak bilinse de bulut ile yer arasındaki negatif ve pozitif elektrik yüklerinin pozisyonlarına göre bazen buluttan yere doğru, bazen de yerden buluta doğru olmaktadır.

Paratoner Ölçümü, Periyodik Kontrolü, Muayenesi ve Raporlanması

Parlayıcı ve patlayıcı özellikleri olan tehlikeli maddelerin üretildiği, bulundurulduğu veya depolandığı bina ve yapıların, yürürlükteki yasal mevzuatlar kapsamında, yıldırıma karşı donatılması gerekmektedir. Yıldırıma karşı korunma ise paratonerler ve alınacak diğer koruyucu önlemlerle sağlanabilmektedir. Paratonerlerden beklenen yararı elde edebilmek için de yılda en az 1 (bir) kere yetkili kişiler tarafından kontrol edilmesi gerekmektedir. Bu zorunluluk Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın çıkardığı İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği’nde ifade edilmektedir.

Bu kontrollerin arkasından bir rapor düzenlenmektedir ve düzenlenen bu rapor, İşçi Sağlığı ve İş Tüzüğü ve Parlayıcı Patlayıcı Tehlikeli ve Zararlı Maddelerle Çalışan İş yerlerinde ve İşlerde Alınacak Tedbirler Hakkında Tüzük hükümleri gereğince, piyasa denetimleri vb. gibi durumlarda ilgililerin her talebinde gösterilmek üzere iş yerinde saklanmak zorundadır.

Yıldırımdan korunmak amacı ile kurulan çeşitli paratoner sistemleri bulunmaktadır. Bunlardan bazıları radyoaktif paratonerler, aktif paratonerler ve faraday kafesidir. Genellikle yıldırımdan korunma tesisatı ile topraklama tesisatı beraber kontrol edilmektedir.

Periyodik bakımlarda, mevcut sisteminde yapılan değişikliklerde, yapıda uygulanan tamiratlarda, yıldırım tesisatına yıldırım düştüğü tespit edildiği takdirde yıldırımdan korunma sistemi kontrol edilmelidir.